mã tô

Bách khoa toàn thư phanh Wikipedia

Thiền sư Mã Tổ Đạo Nhất

Mã Tổ Đạo Nhất (zh. măzǔ dàoyī/Ma-tsu Tao-i 馬祖道一, ja. baso dōitsu, 709-788), là 1 Thiền sư Trung Quốc đời căn nhà Đường, và là môn đệ và người đắc pháp tài nhất của Thiền sư Nam Nhạc Hoài Nhượng. Sư với thật nhiều môn đệ đắc đạo như Bách Trượng Hoài Hải, Nam Tuyền Phổ Nguyện, Đại Mai Pháp Thường, Đại Châu Huệ Hải, Tây Đường Trí Tạng, Trí Thường Quy Tông, Ma Cốc Báo Triệt... Sư nằm trong Thiền sư Thạch Đầu Hi Thiên là nhì vị pháp căn nhà hàng đầu Thiền Tông Trung Quốc đương thời và với tác động vô cùng thâm thúy rộng lớn cho tới Thiền Tông trong tương lai.

Bạn đang xem: mã tô

Cơ duyên và hành trạng[sửa | sửa mã nguồn]

Một phần của loạt bài về
Thiền sư Trung Quốc
Ensō

Bồ-đề-đạt-ma cho tới Huệ Năng

  • Bồ-đề-đạt-ma
  • Huệ Khả
  • Tăng Xán
  • Đạo Tín
  • Hoằng Nhẫn, Pháp Dung
  • Huệ Năng, Thần Tú, Huệ An
  • Hành Tư, Hoài Nhượng, Huyền Giác
  • Huệ Trung, Thần Hội

Ngưu Đầu tông

  • Pháp Dung
  • Trí Nham, Tuệ Phương
  • Pháp Trì , Trí Oai
  • Huệ Trung, Huyền Tố
  • Duy Tắc, Đạo Khâm
  • Hội Trí, Ô Khòa
  • Hội Thông

Thiền Bắc Tông

  • Thần Tú
  • Phổ Tịch, Cự Phương, Nghĩa Phúc
  • Đạo Truyền, Hành Biểu

Nhánh Thanh Nguyên Hành Tư

  • Hi Thiên
  • Đạo Ngộ, Duy Nghiễm
  • Bảo Thông, Thiên Nhiên
  • Sùng Tín , Đàm Thịnh
  • Viên Trí, Đức Thành, Vô Học
  • Tuyên Giám, Thiện Hội
  • Khánh Chư, Lương Giới
  • Nghĩa Tồn, Toàn Hoát, Sư Ngạn
  • Văn Yển, Huệ Lăng, Sư Bị

Nhánh Nam Nhạc Hoài Nhượng

  • Đạo Nhất
  • Hoài Hải, Phổ Nguyện, Huệ Hải
    Pháp Thường , Trí Tạng, Báo Triệt
  • Tòng Thẩm, Linh Hựu
    Hi Vận, Vô Ngôn Thông
  • Huệ Tịch, Nghĩa Huyền
    Trí Nhàn, Chí Cần

Quy Ngưỡng tông

  • Linh Hựu
  • Huệ Tịch, Trí Nhàn, Chí Cần
  • Quang Dũng, Quang Mục, Văn Hỉ
  • Huệ Thanh, Tư Phúc, Thanh Hoá
  • Thanh Nhượng, U Cốc, Trinh Thúy

Lâm Tế tông

  • Nghĩa Huyền
  • Huệ Nhiên, Đại Giác, Tồn Tương
  • Huệ Ngung, Diên Chiểu, Tỉnh Niệm
  • Thiện Chiếu, Quy Tỉnh
  • Sở Viên, Huệ Giác, Pháp Viễn
  • Huệ Nam, Phương Hội

Hoàng Long phái

  • Huệ Nam
  • Tổ Tâm, Khắc Văn, Thường Thông
  • Ngộ Tân, Duy Thanh

Dương Kì phái

  • Phương Hội
  • Thủ Đoan, Pháp Diễn
  • Khắc Cần, Phật Nhãn, Phật Giám
  • Tông Cảo, Thiệu Long, Hạt Đường
  • Đức Quang, Đàm Hoa, Tế Công
  • Cư Giản, Thiện Trân, Hàm Kiệt
  • Đại Quan, Hành Đoan, Huệ Khai
  • Tổ Tiên, Sùng Nhạc, Đạo Sinh
  • Nguyên Hi, Trí Cập, Huệ Tính
  • Phổ Nham, Đạo Trùng, Sư Phạm
  • Đức Huy, Hành Diễn, Đại Hân
  • Đạo Long, Trí Ngu, Hành Di
  • Diệu Luân, Tổ Khâm, Tổ Nguyên
  • Huệ Đàm, Nhất Ninh, Tông Hâm
  • Tuệ Báo, Nguyên Diệu
  • Tịnh Giới, Thanh Củng, Minh Bản
  • Duy Tắc, Nguyên Trường
  • Thời Uỷ, Phổ Trì, Huệ Sâm
  • Phổ Từ, Minh Tuyên, Bản Thụy
  • Minh Thông, Pháp Hội
  • Đức Báo, Đức Thanh
  • Châu Hoằng, Chính Truyền
  • Viên Ngộ, Viên Tu
  • Viên Tín, Nhân Hội
  • Thông Kỳ, Thông Dung, Đạo Mân
  • Thông Tú, Thông Vấn
  • Thủy Nguyệt, Chuyết Chuyết
  • Đạo An, Long Kỳ, Chân Phác
  • Hành Sâm, Hành Trân
  • Siêu Vĩnh, Như Trường, Siêu Cách
  • Tử Dung, Tính Âm
  • Hư Vân, Lai Quả

Tào Động tông

  • Lương Giới
  • Bản Tịch, Đạo Ưng, Cư Độn
  • Huệ Hà, Đạo Phi
  • Quán Chí, Duyên Quán, Cảnh Huyền
  • Nghĩa Thanh, Đạo Khải
  • Tử Thuần, Tự Giác, Pháp Thành
  • Chính Giác, Thanh Liễu, Nhất Biện
  • Huệ Huy, Tông Giác, Tăng Bảo
  • Huệ Tộ, Trí Giám, Tăng Thế
  • Minh Quang, Như Tịnh, Như Mãn
  • Đức Cử, Hành Tú
  • Huệ Nhật, Vân Tụ, Phúc Dụ
  • Vĩnh Dư, Đại Chứng, Văn Thái
  • Phúc Ngộ, Văn Tài, Tử Nghiêm
  • Liễu Cải, Khế Bân, Khả Tùng, Văn Tải
  • Tông Thư, Thường Trung, Thường Thuận
  • Tuệ Kinh, Phương Niệm
  • Nguyên Lai, Nguyên Cảnh
  • Nguyên Hiền, Trạm Nhiên Viên Trừng
  • Đạo Ngân, Đạo Thịnh, Đạo Bái
  • Minh Tuyết, Minh Phương, Minh Vu
  • Hoằng Kế, Đại Văn, Đại Tâm
  • Tịnh Nột, Tịnh Đăng, Tịnh Chu
  • Hưng Kỳ, Hưng Trù, Hưng Long
  • Trí Tiên, Trí Giáo
  • Pháp Hậu, Giới Sơ
  • Nhất Tín, Đỉnh Triệt
  • Thánh Nghiêm

Vân Môn tông

  • Văn Yển
  • Trừng Viễn, Nhân Úc
  • Đạo Thâm, Thủ Sơ
  • Duyên Mật, Sư Khoan, Hạo Giám
  • Quang Tộ, Huệ Viễn, Phong Tường
  • Lương Nhã, Ứng Chân, Sư Giới
  • Trọng Hiển, Thiện Tiêm
  • Thừa Cổ, Hiểu Thông, Hoài Trừng
  • Nghĩa Hoài, Thảo Đường, Truyền Tông
  • Liễu Nguyên, Khế Tung, Giám Thiều
  • Tông Bản, Pháp Tú
  • Trọng Nguyên, Ứng Phu, Pháp Anh
  • Sùng Tín, Thiện Bản, Thanh Mãn
  • Duy Bạch, Tông Vĩnh, Tông Trách
  • Hoài Thâm, Tự Như
  • Tư Huệ, Tông Diễn
  • Huệ Quang, Văn Tuệ, Đạo Xương
  • Nguyên Diệu, Lương Khánh, Chính Thụ
  • Thâm Tịnh

Pháp Nhãn tông

  • Sư Bị, Quế Sâm, Văn Ích
  • Đức Thiều, Thái Khâm, Khế Trù
  • Diên Thọ, Đạo Nguyên
  • Đạo Tế, Tử Ngưng
  • Văn Thắng

Thiền sư ni

  • Tổng Trì, Liễu Nhiên, Trí Thông, Vô Trước

Không rõ ràng tông phái

Xem thêm: truyện em là niềm kiêu hãnh của anh

  • Phong Can, Hàn Sơn, Thập Đắc, Thầy Đại

Cư sĩ Thiền Tông

  • Phó Đại Sĩ, Bạch Cư Dị, Vương Duy
  • Bàng Long Uẩn, Bùi Hưu, Hoàng Đình Kiên
  • Trương Thương Anh, Tô Đông Pha
  • Gia Luật Sở Tài, Ung Chính
 Cổng vấn đề Phật giáo
  • x
  • t
  • s

Sư bọn họ Mã, quê quán thị xã Thập Phương. Tương truyền rằng sư với những tín hiệu đặc biệt quan trọng của Thánh nhân (Ba mươi nhì tướng mạo tốt) như: đôi mắt sáng sủa như hổ và dáng vẻ chuồn như trâu, lưỡi nhiều năm chạm mũi và bên dưới gan liền cẳng chân với hình bánh xe cộ.

Lúc nhỏ, sư nhập miếu La Hán van nài xuống tóc với Hoà thượng Đường ở Từ Châu, sau thọ giới cụ túc ở Du Châu. Sau, sư cho tới Hoành Nhạc sinh sống viễn li và ngày ngày tu luyện thiền quyết định. Cũng bên trên núi này, sư gặp gỡ Thiền sư Nam Nhạc Hoài Nhượng, nằm trong tư vấn Hoài Nhượng với sư với 6 người, riêng biệt sư được truyền tâm ấn

Sự ngộ đạo và cơ phong siêu việt của Mã Tổ đang được những vị thiền tổ tiên lượng trước:

Tây Thiên Bát-nhã Đa-la huyền ký với Đạt-ma rằng:

- Chấn Đán (Trung Hoa) tuy rằng rộng lớn tuy nhiên không tồn tại lối riêng biệt, cần thiết mượn lối bên dưới chân con cái con cháu nhưng mà chuồn. Vàng khó khăn phanh mồm một phân tử thóc. Cùng tu dưỡng La-hán tăng ở mươi phương.

Lại Lục Tổ thưa với hòa thượng Hoài Nhượng rằng:

- Về sau Phật pháp bởi mặt mũi ông đấy. Ngựa non giẫm bị tiêu diệt người thiên hạ.

Sau Khi ngộ đạo, sư kể từ biệt Hoài Nhượng rồi chính thức xiển dương ở núi Phật Tích ở Kiến Dương, tiếp sau đó dời cho tới Lâm Xuyên, tiếp theo là Cung Công tô ở Nam Khang. Niên hiệu Đại Tịch, sư trụ trì ở miếu Khai Nguyên bên trên Chung Lăng. Nguyên soái Lộ Tự Cung nghe thưa danh sư vô cùng yêu mến, tự động bản thân lãnh hội tông chỉ, bởi vậy học tập fake tứ phương đua nhau cho tới tư vấn, tụ hội bên dưới tòa.

Cảnh Đức Truyền đăng lục kể mẩu truyện sau về phong thái hoằng hoá của sư và Thạch Đầu Hi Thiên (Thích Thanh Từ dịch):

Đặng Ẩn Phong tới từ biệt sư. Sư chất vấn chuồn đâu, Ẩn Phong thưa chuồn gặp gỡ Thạch Đầu. sư nói: "Đường Thạch Đầu nhẵn." Ẩn Phong thưa với cây can tuỳ thân thiện, không vấn đề gì. Ẩn Phong cho tới gặp gỡ Thạch Đầu, dộng cây can xuống khu đất hỏi: "Ấy là tông chỉ gì?" Thạch Đầu nói: "Trời xanh! Trời xanh!" Ẩn Phong ko biết vấn đáp sao, về thuật lại mang đến sư. Sư khuyên răn Ẩn Phong quay về Thạch Đầu, nếu như Thạch Đầu lại thưa "Trời xanh" thì nên làm khịt mũi "Hư! Hư!". Ẩn Phong nghe lời nói, cho tới Thạch Đầu, dộng can, lại chất vấn như lúc trước. Lần này Thạch Đầu chỉ khịt mũi "Hư! Hư!" Ẩn Phong ko đáp được, lại về bên thuật lại, sư nói: "Ta vẫn bảo ngươi lối Thạch Đầu nhẵn."
Có vị tăng cho tới chất vấn sư: "Thế này được ngộ Đạo?" sư đáp: "Ta sớm chẳng ngộ Đạo." Tăng lại hỏi: "Thế này là ý Tổ sư kể từ chặn Độ sang?" sư ngay tắp lự bắt cây can đập và nói: "Nếu tớ ko tấn công ngươi, những điểm tiếp tục chê tớ."

Lịch sử Thiền tông còn nhắc nhở những câu vấn đáp đặc biệt quan trọng của Mã Tổ về "Phật là gì?". Những cuộc pháp chiến tên tuổi của sư với cư sĩ Bàng Uẩn được ghi lại nhập Bàng cư sĩ ngữ lục. Các hình mẫu chuyện về Mã Tổ phần rộng lớn được ghi nhập Giang Tây Đạo Nhất Thiền sư ngữ lục.

Sư với 139 môn sinh đắc pháp, từng người đều là tông căn nhà của một phương, phương tiện đi lại thiện xảo vô cùng mạnh mẽ và tự tin.

Ảnh hưởng trọn mang đến Thiền tông[sửa | sửa mã nguồn]

Sau Lục tổ Huệ Năng, sư là kẻ vẫn mang lại mang đến Thiền Trung Quốc một sắc thái đặc biệt quan trọng. Sư thường xuyên dùng những cách thức tai quái dị nhằm dạy dỗ học tập trò như giờ đồng hồ quát lác, lạng lẽ, dựng phất tử, hoặc bất thình lình tấn công can. Có Khi sư xô học tập trò xuống khu đất, vặn mũi bứt tóc, tung đi ra những thắc mắc bất thần và mang đến những câu vấn đáp xích míc. Mục đích của từng hành vi này là kéo thiền sinh thoát khỏi từng thói thân quen lý luận, sử dụng những cú sốc mạnh mẽ và tự tin để giúp đỡ học tập trò ngoài vòng vây quấn của định nghĩa, nhằm tiếp sau đó với cùng 1 tay nghề Giác ngộ thẳng.

Xem thêm: tiểu thuyết phương tây

Sức giáo hoá của sư vẫn nhằm lại mang đến đời 139 môn sinh được truyền ấn. Mã Tổ được nói đến nhập công án loại 30 và 33 của Vô môn quan và công án loại 3, 53 và 57 của Bích nham lục. Hậu thế vì thế quý trọng sư quá nên gọi là Mã Tổ, tức là vị Tổ bọn họ Mã. sư cũng khá được tuyên xưng là Giang Tây Pháp căn nhà.

Thị tịch[sửa | sửa mã nguồn]

Trong mon giêng năm Trinh Nguyên loại tư (788), sư lên núi Thạch Môn ở Kiến xương, chuồn kinh hành, thấy hốc hốc cân đối, gọi thị fake thưa rằng: "Thân hư đốn hoại của tớ mon cho tới tiếp tục về địa điểm này". Nói kết thúc thì sư về, tiếp sau đó sư với bệnh nguy kịch. Viện căn nhà cho tới hỏi: "Hòa thượng ngay gần ngày, sức mạnh như vậy nào?", Sư nói: "Mặt trời Phật, mặt mũi trăng Phật". Công án này khá túng hiểm và tạo ra so với nhiều hành fake Thiền tông đời sau. Về sau, nó được đi vào tắc loại 3 của Bích Nham Lục, Thiền sư Tuyết Đậu Trọng Hiển đã lấy đi ra con kiến giải của tớ về công án này.

Ngày mùng 1 mon hai năm 788, sư tắm cọ rồi ngồi kiết già cả nhập khử. Đến năm Nguyên Hòa, vua ban hiệu là Đại Tịch Thiền sư, tháp thờ hiệu là Đại Trang Nghiêm.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bạn dạng xã, 1988.)
  • Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und Trung Quốc, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. nhật bản, Bern & München 1986.
Bảng những chữ viết lách tắt
bo.: Bod skad བོད་སྐད་, giờ đồng hồ Tây Tạng | ja.: 日本語 giờ đồng hồ Nhật | ko.: 한국어, giờ đồng hồ Triều Tiên |
pi.: Pāli, giờ đồng hồ Pali | sa.: Sanskrit संस्कृतम्, giờ đồng hồ Phạn | zh.: 中文 chữ Hán